نگهداری ترانسفورماتور فشار متوسط
اصول نصب و نگهداری ترانسفورماتورهای فشار متوسط

1. مقدمه:

ترانسفورماتورهای فشار متوسط یکی از حیاتی‌ترین و پرهزینه‌ترین تجهیزات شبکه‌های توزیع برق هستند که عملکرد صحیح آن‌ها تضمین‌کننده پایداری، ایمنی و کیفیت انرژی الکتریکی است.

این تجهیزات وظیفه تبدیل ولتاژ در سطوح میانی شبکه (معمولاً ۱ تا ۳۶ کیلوولت) را بر عهده دارند و مستقیماً بر شاخص‌هایی نظیر تلفات انرژی، قابلیت اطمینان شبکه، کیفیت توان و ایمنی مصرف‌کنندگان اثر می‌گذارند.

هرگونه خطا در نصب یا ضعف در نگهداری ترانسفورماتور فشار متوسط می‌تواند منجر به خاموشی گسترده، خسارت مالی سنگین و حتی خطرات جانی شود.

ازاین‌رو، رعایت اصول فنی، استانداردهای بین‌المللی و دستورالعمل‌های بهره‌برداری در نصب و نگهداری ترانسفورماتور فشار متوسط یک الزام غیرقابل اغماض است.

2. نقش استراتژیک ترانسفورماتورهای فشار متوسط:

ترانسفورماتورهای فشار متوسط MV به‌عنوان حلقه واسط میان شبکه فوق‌توزیع و شبکه فشار ضعیف عمل می‌کنند.

این تجهیزات:

• ولتاژ را به سطح قابل استفاده برای مصرف‌کننده کاهش می‌دهند
• پایداری ولتاژ شبکه را تضمین می‌کنند
• تلفات انتقال انرژی را کاهش می‌دهند
• نقش کلیدی در قابلیت اطمینان شبکه شهری و روستایی دارند

3. محدوده ولتاژی و مشخصات فنی:

ترانسفورماتورهای فشار متوسط معمولاً در سطوح:

• 6.3 kV
• 11 kV
• 20 kV
• 33 kV

طراحی می‌شوند و توان آن‌ها بسته به کاربرد از چند ده کیلوولت‌آمپر تا چند مگاولت‌آمپر متغیر است.

4. دسته‌بندی ترانسفورماتورها:

4.1. ترانسفورماتور روغنی:

دارای راندمان بالا، خنک‌کاری مؤثر، طول عمر زیاد و مناسب برای شبکه‌های باز و پست‌های توزیع.

4.2. ترانسفورماتور خشک:

فاقد روغن، ایمن در برابر آتش‌سوزی و مناسب فضاهای بسته و شهری.

4.3. ترانس هرمتیک:

دارای مخزن کاملاً آب‌بندی‌شده، حداقل نیاز به تعمیرات و مناسب مناطق با شرایط اقلیمی سخت.

5. استانداردهای طراحی و بهره‌برداری:

مهم‌ترین استانداردهای مورد استفاده:

• IEC 60076 استاندارد جامع ترانسفورماتورها
• IEEE C57 طراحی و تست ترانس
• IEC 60214 تپ‌چنجرها
• IEC 60529 درجه حفاظت IP

6. الزامات پیش از نصب:

پیش از نصب باید بررسی شود:

• تطابق ظرفیت ترانس با بار آینده
• شرایط محیطی (دما، رطوبت، ارتفاع)
• قابلیت تهویه
• ظرفیت سیستم ارت
• مسیرهای دسترسی و ایمنی

7. اصول مهندسی نصب:

• اجرای فونداسیون بتنی مستحکم
• رعایت فاصله ایمن با تجهیزات مجاور
• نصب بوشینگ‌ها با گشتاور استاندارد
• اتصال صحیح کابل‌های MV و LV
• تنظیم دقیق تپ‌چنجر

8. الزامات ایمنی نصب:

• صدور مجوز کار
• قطع کامل برق
• استفاده از PPE
• نصب علائم هشدار
• جلوگیری از نزدیک‌شدن افراد غیرمجاز

9. سیستم زمین (ارتینگ):

سیستم ارتینگ مناسب:

• ولتاژ تماس را کاهش می‌دهد
• جریان خطا را تخلیه می‌کند
• از برق‌گرفتگی جلوگیری می‌کند
• عملکرد رله‌های حفاظتی را بهبود می‌دهد

10. بهره‌برداری اصولی:

• جلوگیری از اضافه‌بار
• پایش دمای روغن و سیم‌پیچ
• کنترل صدا و لرزش
• ثبت اطلاعات بهره‌برداری

11. نگهداری و تعمیرات:

11.1. PM (پیشگیرانه):

بازدید دوره‌ای، ترموویژن، تست روغن

11.2. CM (اصلاحی):

تعویض قطعات معیوب

11.3. CBM (مبتنی بر وضعیت):

مانیتورینگ آنلاین و تحلیل داده‌ها

12. تست‌های دوره‌ای:

• تست نسبت تبدیل
• تست مقاومت عایقی
• تست DGA
• تست تانژانت دلتا

13. خرابی‌های رایج:

• تخریب عایق
• نفوذ رطوبت
• اضافه‌بار طولانی
• نقص خنک‌کاری

14. افزایش عمر مفید:

• طراحی صحیح
• نصب استاندارد
• بارگذاری متعادل
• پایش مستمر

15. تولیدکنندگان معتبر ترانسفورماتور فشار متوسط:

16. جمع‌بندی:

نصب و نگهداری ترانسفورماتور فشار متوسط اصولی، نقش تعیین‌کننده‌ای در پایداری شبکه، کاهش تلفات و افزایش ایمنی دارد.

رعایت استانداردها، استفاده از تجهیزات باکیفیت و نگهداری هوشمند، کلید موفقیت بهره‌برداری بلندمدت از این تجهیزات است.